Kasım'a Özel: 1.000 TL ve üzeri alışverişlerde ücretsiz kargoKredi Kartlarına 12 TaksitYüzlerce marka onbinlerce ürün renyap.com'da0850 307 88 27 - 0544 442 27 27

Kılavuz Nedir? Doğru Kılavuz Seçimi ve Diş Açma Rehberi

25 Ağustos 2026

Kılavuz, bir deliğin içine dişi diş (somun dişi) açan kesici takımdır. Karşılığı olan pafta ise dış dişi açar. Diş açma işinde en sık yaşanan sorun, kılavuzun delik içinde kırılmasıdır — ve bunun neredeyse tek nedeni yanlış matkap ucu çapıdır. Tüm modelleri kılavuz kategorimizde inceleyebilirsiniz.

Kılavuz çeşitleri

Takım kılavuz (el kılavuzu, 3'lü set): Elle, kılavuz koluyla kullanılır. Üç parçadan oluşur:

  • 1 numara (kaba / ağız açıcı): Ucu uzun konik, dişi kademeli açar. İlk giren budur.
  • 2 numara (ara): Dişi derinleştirir.
  • 3 numara (finiş / düz): Ucu neredeyse düzdür; dişi tam ölçüsüne getirir ve kör deliklerde dip kısma kadar diş açar.

Modeller takım kılavuz kategorimizde.

Makina kılavuzu: Tek parçadır, tezgahta veya matkapta kullanılır. Talaşı yönlendiren özel kanal geometrisi vardır:

  • Düz kanallı, uç kesmeli (spiral point): Talaşı ileri iter. Delik deliği (karşıdan çıkan) işler için.
  • Helisel (spiral flute) kanallı: Talaşı geri çeker. Kör delikler için doğru tercihtir.

Modeller makina kılavuzu kategorimizde.

Helikoil kılavuz: Sıyrılmış dişi onarmak için kullanılan tel diş burcunun yuvasını açar; normal kılavuzdan biraz büyük ölçüdedir. Ayrıntı için helikoil kılavuz kategorisine bakın.

Boru (gaz) kılavuzu: BSP/NPT konik boru dişleri için; tesisat işlerinde kullanılır.

Kılavuz matkap ucu çapı: işin kalbi

Kılavuz kırılmalarının çoğu, deliğin gereğinden dar açılmasından kaynaklanır. Pratik formül: matkap çapı = diş çapı − diş adımı. Metrik kaba dişte yaygın eşleşmeler:

  • M3 (adım 0,5) → 2,5 mm
  • M4 (adım 0,7) → 3,3 mm
  • M5 (adım 0,8) → 4,2 mm
  • M6 (adım 1,0) → 5,0 mm
  • M8 (adım 1,25) → 6,8 mm
  • M10 (adım 1,5) → 8,5 mm
  • M12 (adım 1,75) → 10,2 mm

İnce dişte (M8x1, M10x1,25 gibi) adım küçüldüğü için matkap çapı büyür. Delik açmak için HSS matkap uçları kullanılır; ölçü kontrolü için ölçü aletleri kategorisindeki kumpas gereklidir.

Kılavuz kolu seçimi

Kılavuz kolu (lokma kolu), kılavuzun kare başını kavrayarak tork aktarır:

  • Ayarlanabilir çeneli T kolu: Geniş ölçü aralığı, en yaygın tip.
  • Cırcırlı kol: Dar alanda kılavuzu çıkarmadan çevirme imkanı verir.
  • T saplı (dikey) kol: Dar boşluklarda ve boru içinde.

Kolun boyu önemlidir: küçük kılavuzda uzun kol kullanmak, farkında olmadan aşırı tork uygulamanıza ve kılavuzun kırılmasına yol açar. M3-M5 için kısa kol tercih edin. Modeller kılavuz kolu kategorimizde.

Diş açma adımları

  • 1. Delik merkezine nokta vurun; bunun için çekiç ve nokta kullanın.
  • 2. Tablodaki çapta, dik bir delik açın. Eğik delik = eğik diş.
  • 3. Delik ağzına hafif havşa açın; bu, kılavuzun düzgün girmesini sağlar. Havşa freze kullanılır.
  • 4. Parçayı mengeneye bağlayın.
  • 5. 1 numara kılavuzu deliğe oturtun ve ilk iki turda diklik kontrolü yapın — gönye ile iki yönden bakın. Bu, sonradan düzeltilemeyecek tek adımdır.
  • 6. Kesme yağı uygulayın.
  • 7. İki tur ileri, yarım tur geri ritmiyle ilerleyin. Geri hareket talaşı kırar — kılavuz kırılmasını önleyen asıl teknik budur.
  • 8. 2 ve 3 numara kılavuzlarla tekrarlayın.
  • 9. Dişi vidayla kontrol edin; vida elle rahat dönmelidir.

Kesme yağı: isteğe bağlı değil

Kılavuz, matkaptan çok daha fazla sürtünmeyle çalışır. Yağ kullanmak sürtünmeyi düşürür, diş yüzeyini iyileştirir ve kırılma riskini belirgin şekilde azaltır.

  • Çelik: Kesme yağı veya diş açma pastası.
  • Paslanmaz: Yüksek basınç katkılı özel diş açma yağı — kuru çalışmak neredeyse kesin kırılma demektir.
  • Alüminyum: Gazyağı veya alüminyum kesme sıvısı.
  • Döküm ve pirinç: Kuru çalışılabilir.

Kılavuz kırılmasının nedenleri

  • Dar delik: En yaygın neden. Bir numara küçük matkap, kılavuzu taşıyabileceğinden fazla yükler ve tork kırılma noktasına çıkar.
  • Eğik başlamak: Kılavuz yandan zorlanır.
  • Talaşı kırmamak: Kanalda biriken talaş kılavuzu kilitler.
  • Kör delikte sonuna kadar zorlamak: Delik dibindeki talaş yastığı kılavuzu sıkıştırır; deliği diş boyundan derin açın.
  • Yağsız çalışmak.
  • Uzun kolla aşırı tork: Küçük kılavuzlarda kuvvet hissedilmeden sınır aşılır.
  • Kör kılavuzla devam etmek: Kesmeyen kılavuz daha çok tork ister, döngü kırılmayla biter.

Kırılan kılavuz, sert olduğu için matkapla delinemez; çıkarmak genellikle parçayı kurtarmak adına en zor işlerden biridir. Sıyrılmış dişlerin onarımı için helikoil diş tamir setleri rehberimize bakabilirsiniz.

Bakım ve saklama

Kullanım sonrası kılavuzu yağdan ve talaştan temizleyip kurulayın; kanallarda kalan talaş kalıntısı bir sonraki kullanımda dişi yırtar. Kılavuzları bölmeli kutuda, birbirine değmeyecek şekilde saklayın — çarpışan diş tepeleri çentiklenir ve kılavuz bir daha temiz diş açmaz.

Set içindeki 1-2-3 numaraları karıştırmayın; numaralar gövde üzerinde halka çentikle belirtilir (bir çentik: 1 numara). Dış diş açma tarafı için pafta aksesuarları kategorimize bakabilirsiniz.

İlgili rehberler

Kılavuz ürünlerini inceleyin

Bu rehberde anlatılan ürünleri renyap.com’da inceleyebilir, Türkiye’nin her yerine kargo ile sipariş verebilirsiniz.

Tüm Kılavuz ürünlerine git →